CorporatieGids Magazine

MAART 2026 I 5 4 I CORPORATIEGIDS MAGAZINE Als volkshuisvester ben je iedere dag bezig met fijne en betaalbare woningen, voor mensen die daar behoefte aan hebben, begint Sander het gesprek: “Iedereen wil een fijn thuis, maar bij onze jongeren is er iets bijzonders aan de hand: als je achttien wordt en uit de jeugdzorg komt, krijg je een groot cadeau van de overheid: je wordt dakloos. Uit onderzoek weten we hoe ernstig dat is, want een dakloos iemand van 35 jaar is gemiddeld net zo ongezond als iemand van 70. De levensverwachting van iemand die dakloos is, is slechts 47 jaar, waarmee het net zo dodelijk is als kanker.” Geopende ogen Dat toekomstbeeld is het laatste wat je jongeren toewenst, vervolgt Sander. “Bij Portaal werken we al langer met Gemengd Wonen-projecten waarin we zien dat het oplossen van dit probleem vooral begint bij het bieden van een huis, maar wat voor ons echt de ogen heeft geopend is de samenwerking met Housing First, een organisatie die zich inzet om dakloosheid in Nederland te beëindigen en sinds 2023 bij ons gratis kantoorruimte krijgt. Die samenwerking heeft voor nog meer focus op het onderwerp gezorgd en ertoe geleid dat we met een kritische blik naar het systeem zijn gaan kijken, waar we als volkshuisvesters onderdeel van uitmaken.” Omgekeerde volkshuisvesting Het huidige systeem van woningtoewijzing is volgens Dorothée een systeem van omgekeerde volkshuisvesting: “Momenteel wordt degene beloond die het langst wacht, in plaats van bij wie de nood het hoogst is. In dit systeem wachten de meest kwetsbare mensen het langst op een woning. Toen we dat inzicht met elkaar hadden, hebben we ons met onze partners vol gecommitteerd aan de oplossing ervan. En die oplossing is relatief eenvoudig: verander de spelregels en geef dak- en thuisloze jongeren met voorrang een woning. Dat levert een enorme maatschappelijke winst op, zowel op menselijk vlak als in harde kosten, zonder dat de huidige woningmarkt onevenredig wordt belast.” Jongerendakloosheid “Onder de definitie ‘jongerendakloosheid’ valt het niet hebben van een dak of veilige omgeving om in te wonen,” gaat Dorothée verder. “Deze doelgroep kan niet op een veilige manier bij hun ouders terecht. Het gaat dus niet om jongeren die in een andere stad studeren en geen kamer kunnen vinden; deze groep kan immers bij hun ouders verblijven, al is het onpraktisch. Dakloze jongeren wonen nu vaak op onconven- tionele plekken zoals bergingen, bootjes, tijdelijk bij vrienden of in de jongerenopvang, en zijn tussen de 18 en 27 jaar oud. Jongeren die recht hebben op opvang, hebben in de regel een WMO-indicatie. Dan heeft de gemeente dus besloten dat je zorg nodig hebt, bijvoorbeeld omdat je verslaafd bent of psychisch uitgedaagd bent. De meeste jongeren worden gezien als zelfredzaam en krijgen dus geen WMO-indicatie en dus geen opvang. Dit heeft ermee te maken dat dakloosheid gezien wordt als een zorgprobleem, en niet als een woon- probleem.” Verdubbeling sinds 2008 Op de vraag hoe groot het probleem is, geeft Sander aan dat het lastig te schatten is: “Je kunt gebruikmaken van bi- jvoorbeeld gerapporteerde CBS-cijfers, maar dat is altijd een onderschatting. De Hogeschool Utrecht heeft een ETHOS-telling gehouden en die cijfers gebruiken we. Zo komen we in Nijmegen op 184 jongeren en in Leiden op 212 jongeren. In Arnhem zijn er 63 jongeren geteld, al ligt het werkelijke aantal hoger omdat niet iedere jongerenorganisatie meedeed aan het onderzoek. In Utrecht schatten we dat tussen de 300 en 400 jongeren dakloos zijn. Dat betekent onder andere dat het aantal daklozen sinds 2008 is verdubbeld en dat het – als je de tellingen doorrekent – het over duizenden dakloze jongeren in Nederland gaat. Een woonprobleem Het aanpakken van jongerendakloosheid is volgens Portaal een woonvraagstuk, gaat Sander verder: “Als je kijkt naar de mensen die langdurig dakloosheid hebben ervaren en door een WMO-indicatie in de maatschappelijke opvang zijn beland, is er vaak wel sprake van een zorgvraag. En ook hier werken we nauw samen met organisaties als Housing First omdat we geloven dat wonen ook hier de eerste stap is naar een fijn leven. Maar voor de jongeren zonder WMO-indicatie geldt dat ze zeer veerkrachtig zijn en letterlijk een woon- probleem hebben, waardoor de insteek anders is. Vaak zijn ze geholpen met alleen een woning. Als zij in de reguliere rij van woningzoekenden belanden, maken ze op basis van wachttijd geen kans op een woning. Hooguit lukt het soms via loting. Wanneer ze wél een WMO-indicatie krijgen, kan Sander Heinsman en Dorothée Jansen – Van Leeuwen (Portaal): Dakloosheid is in Nederland geen onoplosbaar probleem: het is een keuze “Jongerendakloosheid is in Nederland geen natuurverschijnsel, maar het pijnlijke resultaat van hoe wonen is georganiseerd.” Dat zeggen Sander Heinsman, voorzitter Raad van Bestuur Portaal en Dorothée Jansen – Van Leeuwen, Lead Strategisch Programmamanagement bij de woningcorporatie. In gesprek met CorporatieGids Magazine leggen zij uit waarom dakloosheid geen noodlot is, maar een beleidskeuze, en hoe het huidige systeem van woonruimteverdeling vooral insiders beloont: “In Nederland krijg je, als je uit de jeugdzorg komt, op je achttiende een groot cadeau van de overheid: je wordt dakloos.”